बारा । तराई-मधेशका जिल्लाहरूमा मकैको बिउको चरम अभाव देखिएको छ । खुला सीमा आसपासका किसानले भारतबाट लुकीछिपी बिउ ल्याएर खेती गरिरहेका छन्, तर यसरी ल्याइएको बिउ सूचीकृत नभएका र कमसल हुने गर्छन् ।
तराई-मधेश क्षेत्रमा मकै खेती लगाउने मुख्य समय कात्तिकदेखि पुससम्म हो । मकैको उत्पादकत्व धेरै हुने भएकाले अधिकांश किसानले यसको खेती गर्ने गरेका छन् । तर, यस पटक भारतमै मकै उत्पादन घटेकाले बिउको समस्या देखिएको छ ।
दक्षिण भारतमा मकै फल्ने बेलामा आएको हावाहुरी र बर्खाले बोट नष्ट गर्दा उत्पादन घटेको बताइएको छ । यसले गर्दा नेपालमा आयात हुने मकैको बिउमा कमी भएको हो ।
हाल नेपालमा बिउको अभाव हुँदा किसानले सूचीकृत नभएका जातको बिउ भारतबाट महँगोमा किनिरहेका छन् । भारतमै पनि गुणस्तरीय बिउको अभाव छ । मकैको बिउ प्रतिकेजी ४ सय ५० देखि १२ सय रुपैयाँसम्म पर्न थालेको छ ।
बिउ नपाएपछि धेरै किसानले गहुँ खेतीलाई विकल्पका रूपमा रोजिरहेका छन् । कतिपय किसानले महँगो दरमा भारतबाट बिउ ल्याएर खेती गरिरहेका छन् ।
नेपालमा सूचीकृत १ सय ६ जातको बिउमध्ये ७० जात चलनचल्तीमा छन् । नेपालभित्र थोरै मात्रामा उत्पादन हुने बिउ किसानहरूले रुचाउन छोडेका छन् । किसानहरू उत्पादन धेरै हुने भारतीय बिउमै निर्भर हुने गरेका छन् ।
यस वर्ष बिउ आयातमा आएको कमीले धेरै किसानले मकै खेती गर्न नसकेको र विकल्प खोज्न बाध्य भएको देखिएको छ ।
